گچ ساختمانی

گچ ساختمانی

گچ یا سولفات کلسیم ماده ای طبیعی و قابل استخراج از معادن است که پس از فرآوری در کوره مخصوص تبدیل به انواع گچ ساختمانی یا Gypsum Plaster میشود و به عنوان پوشش انواع بلوک ساختمانی در پروژه های ساختمانی کاربرد دارد. متناسب با محل مصرف گچ ساختمانی در پروژه باید نسبت به انتخاب نوع گچ اقدام کرد. در کارخانه پس از تولید گچ در کوره مخصوص متناسب با محل مصرف عملیات الک کردن صورت میگیرد. در اصطلاح به عملیات الک کردن در کارخانه گچ سرند کردن گفته میشود. هرچه تعداد دفعات سرند کردن گچ بیشتر باشد محصول به دست آمده ریز دانه تر خواهد بود و از این رو کیفیت پرداخت و ابزار زنی آن بالاتر خواهد رفت. هرچه تعداد دفعات سرند کردن گچ کمتر باشد محصول به دست آمده دارای درشت دانه کلوخه خواهد بود که از این نوع گچ معمولاً به عنوان زیرکار استفاده میشود. به کلوخه های موجود در گچ زیرکار در اصطلاح زبره گفته میشود. زبره در گچ به دلیل اصطکاک بیشتر با انواع بلوک ساختمانی برای زیرکار مناسب است. همچنین لازم به ذکر است که هرچه تعداد دفعات سرند شده انواع گچ ساختمانی بیشتر باشد قیمت گچ نیز به همان نسبت بیشتر است. به عنوان مثال کارخانه گچ ساوه اقدام به تولید سه نوع گچ ساختمانی زیرکار، سفید کاری و گچ سوپر یا گچ میکرونیزه اقدام میکند. همچنین در موارد نیاز به گچ ساختمانی خاص مانند گچ ضد حریق و یا گچ پلیمری برخی از کارخانه ها اقدام به تولید گچ با مواد اولیه و کاربرد خاص میکنند. عمده مصرف گچ در پروژه های ساختمانی به عنوان پوشش روی دیوار استفاده میشود و ضمن اینکه این پوشش زیبایی سطح دیوار را دوچندان میکند از انتقال صوت و حرارت مابین دیوار نیز جلوگیری میکند. همچنین پوشش گچی دیوار سطحی صاف و پرداخت شده را به وجود می آورد که از این نظر سطح صاف به دست آمده برای انواع دیگر کارهای دکوراسیونی مناسب میباشد. در صورتی که به صورت مستقیم از انواع گچ ساختمانی مخصوص برای پوشش ستون بتنی استفاده شود باید از گچ گیپتون استفاده شود. این مسئله در مورد بلوک AAC صادق نیست حتی با وجود اینکه در تولید بلوک AAC از سیمان استفاده شده است. با توجه به اینکه بلوک AAC اتوکلاو شده است از این رو میتوان مستقیماً بر روی آن لایه سفید کاری را با انواع گچ ساختمانی اجرا کرد. برای ساخت ملات گچ از مخلوط گچ و آب و به میزان مناسب استفاده میشود. با توجه به نوع گچ کاری و همچنین سطحی که گچ روی آن قرار میگیرد میزان آب تعیین میشود. همچنین در شرایطی که استادکار گچ کار برای راحتی کار از آب بیشتری در ملات استفاده کند گچ امکان ترک خوردگی پس از خشک شدن دارد که از این رو پس از مدتی ظاهر نامناسبی به سطح دیوار میدهد. با توجه به محل مصرف گچ ساختمانی از انواع مختلف آن میتوان استفاده کرد. گچ ساختمانی مورد مصرف در ساختمان به سه دسته اصلی 1- گچ زیرکار 2- گچ سفید کاری 3- سوپر گچ پرداخت یا ابزار تقسیم میشود.

تولید گچ ساختمانی

در اکثر کشورهای دنیا به صورت معادن زیر زمینی و به روش چاله زنی و انفجار معدن استخراج میشود که این مسئله منجر به افزایش قیمت تمام شده گچ میشود. این در حالی است که در ایران معادن گچ به صورت سطحی و به روش پیوسته و با ماشین آلات سطحی قابل استخراج است. در ایران عمده معادن گچ به شکل کوه و یا تپه است که این مسئله منجر به کاهش قیمت تمام شده گچ در ایران میشود. در حال حاضر کشور ایران پس از آمریکا دومین تولید کننده گچ در دنیا است و در حدود 10 درصد از منابع کوه گچ در دنیا را در اختیار دارد. سنگ گچ از ترکیبات کلسیم است که در طبیعت به وفور یافت میشود. سنگ گچ موجود در طبیعت با فرمول شیمیایی caso4 یا سولفات کلسیم به دلیل میل ترکیبی شدیدی که دارد عمدتاً به صورت خالص یافت نمیشود. سنگ گچ از انواع سنگ رسوبی است که در طبیعت به صورت ترکیبی با کربن و یا اکسیدهای فلزات یافت میشود. همچنین سولفات کلسیم آبدار در دو نوع سنگ گچ مرمری یا اصطلاحاً سنگ گچ بلوری که برای مصارف تزئینی استفاده میشود و همچنین سنگ گچ غیر بلوری و یا سنگ گچ معمولی یافت میشود که در تولید گچ کاربرد دارد. چنانچه سولفات کلسیم با آب ترکیب شده باشد به آن سولفات کلسیم آبدار یا ژیپس ( Gypsum ) و چنانچه با آب ترکیب نشده باشد به آن ایندریت ( Anhydrite ) گفته میشود. پس از استخراج سنگ گچ از معادن ابتدا با استفاده از آسیاب سنگ گچ خرد و پودر میشود و سپس در کوره مخصوص گچ پزی به آن حرارت داده میشود. یکی از نکات مهمی که باید در کوره گچ پزی به آن دقت داشت این است که حرارت کوره گچ پزی در حدود 170 درجه سانتی گراد است و در این دما ملکول آب تبخیر میشود و گچ ساختمانی حاصل میشود. عملیات گچ پزی در کوره های افقی دوار صورت میگیرد که اصطلاحاً به این عملیات کلیسته گفته میشود. پس از آسیاب مجدد و عبور از الک با نمره مش مورد نظر گچ ساختمانی در کیسه ریخته میشود و محصول آماده عرضه به بازار میشود.

کارخانه های گچ در ایران

در حال حاضر و با توجه استقرار معادن بزرگ سنگ گچ در ایران تقریباً در تمام ایران سنگ گچ به وفور یافت میشود. اما عمده کارخانه های گچ در ایران در استان سمنان و استان مرکزی و شهر ساوه موجود است. در حال حاضر استان سمنان میزبان بزرگترین کارخانه های گچ در ایران است. در این بین شهر مومن آباد به عنوان پایتخت تولید گچ در ایران شناخته میشود. از کارخانه های معتبر تولید گچ سمنان در ایران میتوان به کارخانه گچ متین اشاره کرد. در حال حاضر کارخانه گچ متین با ظرفیت تولید 400 هزار تن انواع گچ ساختمانی در سال یکی از بزرگترین تولید کنندگان گچ در ایران است. همچنین از دیگر کارخانه های گچ در ایران میتوان به صنایع گچ خوزستان، تولیدکنندگان گچ در شهرهای اصفهان، تبریز، شیراز، دامغان، کازرون و مشهد اشاره کرد. شهر ساوه در استان مرکزی با دو کارخانه بزرگ بلور گچ ساوه و همچنین سپید گچ ساوه نیز اشاره کرد. از برندهای معتبر انواع گچ ساختمانی در ایران نیز میتوان به گچ حریر سمنان اشاره کرد. با توجه به سابقه تولید گچ ساوه و استقبال اساتید گچ کار از این برند در حال حاضر این کارخانه یکی از عمده فروشندگان گچ در ایران به حساب می آید. از دیگر برندهای معتبر گچ در ایران نیز میتوان به گچ درسا، گچ جبل، گچ کوه سفید و گچ سمنان جم اشاره کرد.

گچ ساختمانی زیرکار

پس از دیوار چینی و با توجه به نوع بلوک ساختمانی اعم از بلوک سیمانی یا بلوک سفالی لایه گچ و خاک و یا لایه گچ زیرکار بر روی دیوار اجرا میشود. جهت اجرای لایه زیرکار باید به این مطلب دقت داشت که از چه نوع بلوکی استفاده شده است. در شرایطی که از بلوک سیمانی جهت دیوارچینی استفاده شده باشد میتوان از هر دو انواع گچ ساختمانی زیرکار زبره دار و گچ خاک آماده جهت لایه زیرکار استفاده کرد. گچ زیرکار به دلیل وجود زیره الک نشده اتصال بسیار خوبی با بلوک سیمانی دارد. در صورتی که گچ زیرکار چندین بار در محل پروژه توسط استاد گچ کار الک شود اتصال آن با بلوک سیمانی به درستی صورت نمیگیرد و ممکن است گچ پس از مدتی ترک بخورد. برخی از استادکاران گچ کار به دلیل سهولت کار با گچ زیرکار اقدام به الک کردن آن پیش از گچ کاری میکنند. در صورتی که گچ زیرکار الک شود کار و پرداخت با آن به مراتب آسان تر میشود اما اجرای لایه زیرکار با گچ الک شده مخصوصاً برای لایه زیرکار مناسب نیست. این مسئله باید در مورد سایر انواع بلوک دیگر نیز رعایت شود. به عنوان مثال چنانچه برای دیوارچینی ساختمان از بلوک سفالی استفاده شود بهتر است از لایه گچ و خاک در این مورد استفاده شود. با توجه به اینکه ضریب انبساط حرارتی بلوک با انواع گچ ساختمانی یکسان نیست از مخلوط گچ ساختمانی و خاک رس معدنی برای یکسان سازی ضریب حرارتی استفاده میشود. قیمت گچ و خاک آماده در مقایسه با قیمت گچ زیرکار اندکی بالاتر است اما در شرایطی که از بلوک سفالی استفاده شده است توصیه میشود برای گچ کاری لایه زیرکار از گچ و خاک آماده معدنی استفاده شود. در صورتی که ضریب حرارتی بلوک ساختمانی و انواع گچ ساختمانی یکسان نباشد در شرایط تغییرات آب و هوایی و گرما و سرما منجر به انبساط و انقباض میگردد که این مسئله منجر به بروز ترک در سطح گچ کاری شده میشود. گچ و خاک نیز در دو نوع به فروش میرسد یکی به صورت گچ و خاک آماده که در کیسه 30 کیلوگرمی و به صورت آماده به فروش میرسد که میتوان گچ و خاک آماده کیمیا را میتوان بهترین برند و با کیفیت ترین انواع گچ و خاک آماده در بازار ایران است. همچنین گچ ‌و خاک آماده به صورت فله و به صورت کامیونی به فروش میرسد. البته حین خرید گچ و خاک آماده فله باید به این مسئله توجه کرد که گچ و خاک فاقد ماسه باشد تا در پیش از اجرا توسط استادکار نیازی به الک کردن مجدد نباشد. یکی دیگر از مواردی که پیش از خرید گچ و خاک آماده باید به آن توجه شود این است که خاک رس موجود در مخلوط گچ و خاک باید الزاماً معدنی باشد و در صورتی که خاک رس از معدن گچ به دست نیامده باشد پس از گچ کاری احتمال ترک خوردن در لایه گچ و خاک افزایش پیدا میکند.